🏥 Pipeline: HIS → ETL → DW

📊 เทียบมิติสำคัญ

คาบนี้ใช้ healthinfo.db เป็น DW ย่อส่วน

Lab สัปดาห์ 5–6 ใช้ patients รวม fact+dim แบบย่อ — พอฝึก WHERE/aggregates โดยไม่ต้อง JOIN

✅ กฎ 3 ข้อก่อนเขียน SQL

1. PK ชัดทุกตาราง — ตรวจด้วย PRAGMA table_info(patients)
2. ชนิดตรง: วันที่ TEXT ISO8601 · ตัวเลข INTEGER/REAL
3. ชื่อ snake_case — birth_date ไม่ใช่ 'Birth Date'

สเปก: CREATE TABLE · OMOP CDM v5.4

-- หญิงเท่านั้น
SELECT * FROM patients WHERE gender='หญิง' LIMIT 5;

-- เบาหวานควบคุมไม่ดี
SELECT hn, hba1c FROM patients WHERE hba1c > 7.0;

-- ความดันสูง
SELECT hn, systolic_bp FROM patients WHERE systolic_bp >= 140;

ตัวดำเนินการ: = != < <= > >=

Diagram

-- หญิง + HbA1c สูง
SELECT hn,hba1c FROM patients
WHERE gender='หญิง' AND hba1c > 7 LIMIT 5;

-- ชาย หรือ ดันสูงมาก
SELECT hn,systolic_bp FROM patients
WHERE gender='ชาย' OR systolic_bp >= 180 LIMIT 5;

-- วงเล็บเปลี่ยนความหมาย!
WHERE (g='หญิง' AND a1c>7) OR bp>180
WHERE g='หญิง' AND (a1c>7 OR bp>180)

SELECT hn AS hospital_no,
       hba1c AS a1c
FROM patients LIMIT 5;

-- นิพจน์
SELECT systolic_bp AS sbp,
       hba1c*10 AS a1c_x10
FROM patients LIMIT 5;

-- ตาราง (ใช้เยอะตอน JOIN สัปดาห์ 7)
SELECT p.hn FROM patients AS p;
SELECT p.hn FROM patients p; -- ละ AS ได้

ก่อน/หลัง

-- HbA1c สูงสุด 5 คน
SELECT hn,hba1c FROM patients
ORDER BY hba1c DESC LIMIT 5;

-- 2 ชั้น: เพศ ↑ แล้ว a1c ↓
SELECT gender,hn,hba1c FROM patients
ORDER BY gender ASC, hba1c DESC LIMIT 8;

-- ใช้ alias ได้
SELECT hn AS hospital_no, hba1c
FROM patients ORDER BY hospital_no LIMIT 5;

-- เลขลำดับ (สั้นแต่เปราะ)
ORDER BY 2 DESC

Diagram: DESC top-N

ไทย: SQLite เทียบ Unicode binary ('ชาย' < 'หญิง')

SELECT
  COUNT(*)           AS n_total,
  COUNT(hba1c)       AS n_measured,
  AVG(hba1c)         AS avg_a1c,
  MIN(hba1c)         AS min_a1c,
  MAX(hba1c)         AS max_a1c
FROM patients;

SELECT COUNT(DISTINCT gender) AS n_genders
FROM patients;   -- → 2

-- นับรวม NULL เป็น 0
AVG(COALESCE(hba1c,0))

Diagram

-- ปี/เดือน
SELECT hn, strftime('%Y',birth_date) y,
       strftime('%m',birth_date) m
FROM patients LIMIT 5;

-- อายุ ณ วันนี้
SELECT hn,birth_date,
 CAST((julianday('now')-julianday(birth_date))/365.25 AS INT) age
FROM patients LIMIT 5;

-- ครึ่งปีแรก 2025
WHERE birth_date BETWEEN '2025-01-01' AND '2025-06-30'

-- ขึ้นต้น HN-54
WHERE hn LIKE 'HN-54%'

-- เดือน 02 (ISO)
WHERE birth_date LIKE '____-02-__'

-- ตัดวันที่ผิดรูปแบบ
WHERE birth_date NOT LIKE '%/%'

-- escape % จริง
WHERE note LIKE '%100\%%' ESCAPE '\'

WHERE gender IN ('ชาย','หญิง')

WHERE hn IN ('HN-54001','HN-54002')

WHERE hba1c IN (7.0,7.5,8.0)

-- subquery (สัปดาห์ 8)
WHERE patient_id IN (SELECT …)

DISTINCT ช่วยสร้างลิสต์: SELECT DISTINCT gender FROM patients

-- เฝ้าระวัง 6.5–7.0
WHERE hba1c BETWEEN 6.5 AND 7.0

-- pre-hypertension
WHERE systolic_bp BETWEEN 120 AND 139

-- ครึ่งปีแรก
WHERE birth_date
  BETWEEN '2025-01-01' AND '2025-06-30'

-- ✅ alias ใน ORDER BY
SELECT hn AS hospital_no, hba1c
FROM patients WHERE hba1c > 7
ORDER BY hospital_no LIMIT 5;

-- ❌ alias ใน WHERE
WHERE hospital_no = 'HN-54001'
-- → no such column

C: CLI

scoop install sqlite
sqlite3 healthinfo.db
sqlite> SELECT COUNT(*)
   ...> FROM patients WHERE hba1c>7;
sqlite> .quit

📋 ภารกิจ ↔ ipynb § ↔ สไลด์

✅ Self-check + HW

• IS NULL + IS NOT NULL รวม = 103
• COUNT(DISTINCT gender) = 2
• ORDER BY hba1c DESC LIMIT 3 ตรงกับ pd.read_sql
• อธิบายได้ทำไม = NULL ได้ 0 แถว

🚫 กับดักซ้ำ ๆ

• = NULL → 0 แถว (ใช้ IS NULL)
• LIMIT ไม่มี ORDER BY → ลำดับสุ่ม
• alias ใช้ใน WHERE ไม่ได้
• aggregate คู่ non-aggregate ไม่มี GROUP BY → error
• วันที่ format ผสม → กรอง LIKE '____-__-__' ก่อน
• NOT IN มี NULL → 0 แถว

📘 SQLite

• Docs home · SELECT · Expressions
• Aggregates · Date/Time · ORDER BY
• CLI

🐍 Python

• sqlite3 · Tutorial

🛠️ เสริม

• W3Schools SQL — WHERE · ORDER BY · LIKE · IN · BETWEEN
• DB Browser · MIMIC-IV hosp · OMOP CDM

📬 ติดต่อ

ดร.วิชิต สมบัติ — staff page · wichit.s@ubu.ac.th